Najstarszy dokument o fundacji klasztoru wymienia dzień 21 października 1249r., jako datę przybycia do Owińsk cysterek z klasztoru z Trzebnicy na Śląsku. Siostry, którym przewodziła ksieni trzebnicka Gertruda (córka św. Jadwigi), przyjęła z rąk księcia Przemysła I i jego brata Bolesława Pobożnego fundację w Owińskach, na którą składały się: murowany kościół i klasztor oraz dobra ziemskie położone wokół Owińsk. Były to m.in. wsie: Bolechowo, Miękowo, Wierzonka i Radojewo. Później cysterki otrzymały jeszcze ziemie koło Dobiegniewa i Wronek.
Według zapisków, kościół był kiedyś gotycki, jednonawowy i ciemny wewnątrz. Nowe zabudowania pojawiły się dopiero w 1700 r. według projektu Jana Catenazziego . Dwadzieścia lat później dokładnie w Wielki Piątek, w kościele wybuchł pożar od zapalonej świecy. Wówczas siostry powierzyły odbudowę świątyni i przylegających do niej zabudowań klasztornych Pompeo Ferrariemu.
Plan kościoła ma kształt zbliżony do kwadratu, gmach przykryty jest kopułą. Przylega do niego wieża-dzwonnica, na której niegdyś znajdował się zegar. Pozostały po nim puste miejsca na zewnątrz i szczątki mechanizmu wewnątrz dzwonnicy. Doskonale zachowały się polichromie franciszkanina Adama Swacha (wraz z autoportretem) z 1729 - 30 r., oraz wybudowane według Ferrariego ołtarze. Najpiękniejszym z nich jest ołtarz główny, przedstawiający Wniebowzięcie Matki Bożej.
Po kasacji klasztoru dobra cysterskie znalazły się w posiadaniu rodziny Zygmunta Ottona von Treskow. Od 1835 do 1939 roku w budynkach mieścił się Zakład dla Psychicznie Chorych. W czasie wojny po wymordowaniu pacjentów szpitala, SS przejęło go na swoje koszary. Po wojnie utworzono tutaj początkowo Zakład Wychowawczy, a od 1952 roku w klasztorze znajduje się Ośrodek Szkolno-Wychowawczy dla Dzieci Niewidomych.
Wokół dziedzińca przykościelnego znajduje się budynek dawnej plebanii z końca XVIII wieku. , kryte przejście z plebanii do klasztoru i tzw. dom dyrektora (z 1835-1838). Na północ od zespołu klasztornego znajduje się budynek dawnego browaru z ok. 1880 roku. I spichlerz z przełomu XIX/XX wieku, zbudowane z kamienia polnego.
Pamiątką po cysterkach jest również renesansowy, przebudowany w okresie baroku kościół parafialny św. Mikołaja, który znajduje się na południowym skraju wsi. Obecnie nazywany kościołem cmentarnym , ponieważ przy nim znajduje się najstarszy cmentarz parafialny w Owińskach. Kościół od 1939 roku nie jest użytkowany, prowadzone są w nim prace konserwatorskie.
Drukuj
